Αν έχεις παιδί με αυτισμό, υπάρχει ένας σκύλος που θα του κάνει τη ζωή πιο εύκολη
- 2 ΑΠΡ 2025
Η Παγκόσμια Ημέρα Αυτισμού γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 2 Απριλίου, με σκοπό την ενημέρωση για τον αυτισμό και την ευαισθητοποίηση σχετικά με την ομαλή ένταξη των αυτιστικών ατόμων στην κοινωνία. Πέρυσι, συνάντησα την Χριστίνα Νικολάου, είναι η μητέρα ενός χαρούμενου αυτιστικού ενήλικα. Και είχα μια πολύ ωραία κουβέντα με την ομάδα των The Happy Act που ξέρουν ότι τα αυτιστικά άτομα ή τα άτομα στο φάσμα του αυτισμού (και οι οικογένειες τους) δεν θέλουν την αποδοχή μας. Απαιτούν τα δικαιώματα τους και την πρόσβαση που απολαμβάνουν τα μη αυτιστικά άτομα. Και φέτος, αποφάσισα να γνωρίσω ένα σκύλο βοηθό για παιδιά με αυτισμό. Και είχαμε πολλά να πούμε με την εξειδικευμένη εκπαιδεύτρια του οργανισμού Σκύλοι Βοηθοί Ελλάδας – Assistance Dogs Greece, Αγγελική Ανδριοπούλου.
-Πώς εκπαιδεύεται ένας σκύλος βοηθός για παιδιά με αυτισμό;

Ένας σκύλος βοηθός κοινωνικοποιείται από πολύ μικρή ηλικία για να μπορέσει να διαχειριστεί όλες τις καταστάσεις τις οποίες ενδέχεται να συναντήσει ως σκύλος βοηθός δίπλα σε ένα παιδί με αυτισμό. Ακόμα, εκπαιδεύεται να κάνει συγκεκριμένες «εργασίες» για το παιδί και την οικογένεια του. Η εκπαίδευση του γίνεται με θετικό τρόπο, για παράδειγμα με λιχουδιές, παιχνίδια και χάδια, καθώς ο σκύλος όσο πιο πολύ αγαπάει τη δουλειά του τόσο πιο καλά την κάνει, όπως άλλωστε και εμείς. Εννοείται πως η εκπαίδευση των σκύλων βοηθών είναι πολύ απαιτητική, διαρκεί περίπου 2 χρόνια και υπάρχουν περιπτώσεις κάποιος σκύλος να μην μπορεί να ανταποκριθεί σε αυτό το επίπεδο εκπαίδευσης. Οπότε «βγαίνει» από το πρόγραμμα.
-Ο ενήλικας χειριστής του σκύλου-βοηθού χρειάζεται επίσης εκπαίδευση;
Στους σκύλους βοηθούς για παιδί με αυτισμό, χειριστής είναι ο ενήλικας κηδεμόνας. Θα πρέπει να χτιστεί μία σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ σκύλου και χειριστή και να μάθει πώς να επικοινωνεί μαζί του. Ο σκύλος εκπαιδεύεται ώστε να καλύπτει τις διαφορετικές ανάγκες κάθε ωφελούμενου παιδιού και οικογένειας. Γι’ αυτόν τον λόγο, όταν ένας υπό εκπαίδευση σκύλος, βρίσκεται προς το τέλος της διαδικασίας εκπαίδευσής του, τότε η εξειδικευμένη εκπαιδευτριά μας σε συνεργασία με την ομάδα μας, κάνουν τη διαδικασία «ταιριάσματος» με το παιδί. Ξεκινάει μία περίοδος συνεκπαίδευσης αρχικά με τον ενήλικά χειριστή έτσι ώστε να επιτευχθεί ομαλότερη μετάβαση. Είμαστε δίπλα τους σε όλη αυτή τη διαδικασία με εκπαίδευση, ενθάρρυνση αλλά και για ό,τι μπορεί να προκύψει προκειμένου να τα καταφέρουν.
-Πώς μπορώ να αποκτήσω ένα σκύλο βοηθό; Ποια είναι η διαδικασία;
Αρχικά θα πρέπει να σταλεί ένα email στους Σκύλους Βοηθούς Ελλάδας, αναφέροντας την επιθυμία για την απόκτηση σκύλου βοηθού για παιδί με αυτισμό. Αυτή την περίοδο δίνουμε προτεραιότητα στα παιδιά ηλικίας 4 έως 8 ετών, ώστε να έχουν τον σκύλο βοηθό πριν την κρίσιμη ηλικία της εφηβείας, χωρίς να αποκλείονται και οι άλλες ηλικίες. Το επόμενο βήμα για τον ενδιαφερόμενο, είναι να παρευρεθεί σε μία ανοιχτή Ημέρα Ενημέρωσης, όπου ο οργανισμός μας ενημερώνει όλους τους ενδιαφερόμενους για όλες τις διαδικασίες και λύνει βασικές απορίες για την απόκτηση ενός σκύλου βοηθού για παιδί με αυτισμό. Στη συνέχεια εφόσον η οικογένεια θεωρεί ότι ένας σκύλος βοηθός θα καλύψει τις ανάγκες του δικού τους παιδιού θα πρέπει να συμπληρώσουν την αίτηση του οργανισμού μας και να μπουν σε λίστα αναμονής. Η αναμονή αυτή τη στιγμή βρίσκεται στα 2 χρόνια.
-Πώς μπορεί να καταλάβει ο σκύλος ένα πιθανό επεισόδιο συναισθηματικής κατάρρευσης ενός παιδιού;
Είναι μία ικανότητα που αποκτάται μετά από συνεκπαίδευση και αρκετή συνύπαρξη παιδιού και σκύλου, ώστε να καταφέρει το σκυλί να «διαβάσει» τις ενδείξεις. Ο σκύλος βοηθός ειδοποιεί τον φροντιστή. Ο σκύλος αφού ειδοποιήσει, δεν εμπλέκεται στη διαδικασία. Αποσύρεται σε μία ασφαλή περιοχή που του έχει οριστεί και περιμένει να περάσει η πρώτη κρίση. Μετά από αυτό, πλησιάζει το παιδί και το βοηθάει να ηρεμήσει γρηγορότερα αλλά και αποφευχθούν επόμενες κρίσεις.
-Αν έχω ένα παιδί στο φάσμα, σε τι θα το ωφελήσει ο σκύλος βοηθός;
Tα οφέλη της συμβίωσης ενός παιδιού με αυτισμό με έναν σωστά εκπαιδευμένο σκύλο βοηθό είναι πολλά. Μερικά και πιο βασικά είναι τα εξής: Το παιδί με αυτισμό παρουσιάζει σε βάθος χρόνου θετικές αλλαγές στη συμπεριφορά προς το καλύτερο,μαθαίνει να αναπτύσσει την υπομονή του με τη βοήθεια του σκύλου βοηθού. Οι βόλτες σε δημόσιους χώρους γίνονται πιο άνετες και ήρεμες καθώς η παρουσία του εκπαιδευμένου σκύλου βοηθού του παρέχει μία συναισθηματική ασφάλεια και ηρεμία. Μειώνονται σε βάθος χρόνου οι εκρήξεις (melt downs) ή η ένταση και η διάρκειά τους.
«Ένας σωστά εκπαιδευμένος σκύλος βοηθός για παιδί με αυτισμό, μπορεί να διαισθάνεται μία έκρηξη ή μία συναισθηματική κατάρρευση του παιδιού λίγα λεπτά πριν αυτή γίνει εμφανής και μαθαίνει να προειδοποιεί τον χειριστή του (γονέας παιδιού)».
Πολλά παιδιά στο φάσμα του αυτισμού εμφανίζουν τάσεις φυγής, κυρίως σε εξωτερικούς χώρους,είτε γιατί τους αρέσει να κρύβονται ως παιχνίδι είτε γιατί πολλές φορές δεν μπορούν να διαχειριστούν τα ερεθίσματα που λαμβάνουν, ήχους, εικόνες, μυρωδιές, πολυκοσμία. Σε αυτές τις περιπτώσεις η μέθοδος της «άγκυρας» είναι πολύ βοηθητική. Το παιδί έχει στη μέση του έναν ελαστικό ιμάντα ο οποίος είναι συνδεδεμένος με τον σκύλο. Στην περίπτωση που το παιδί προσπαθήσει να φύγει μακριά, ο σκύλος λειτουργεί σαν «άγκυρα» για να μην απομακρυνθεί. Το παιδί μετά από ένα διάστημα, καταφέρνει σταδιακά να διατηρεί την ψυχραιμία του και να αναπτύσσει την υπομονή του σε ανάλογες καταστάσεις.
Κοινωνικοποίηση. Πάντα οι σκύλοι είναι ένας χαρούμενος και ευχάριστος τρόπος να κοινωνικοποιηθούν οι άνθρωποι, πόσο μάλλον τα παιδιά που το βλέπουν και ως παιχνίδι! Πολλά παιδιά στο φάσμα του αυτισμού, ενώ θέλουν και τους αρέσει πάρα πολύ να παίζουν και να κοινωνικοποιούνται με άλλα παιδιά, δεν έχουν τον «σωστό» τρόπο, όπως πιθανόν άλλα παιδιά σε ίδια ηλικία. Ένας σκύλος με την ανάλογη εκπαίδευση και πάντα υπό την καθοδήγηση του χειριστή του, μπορεί να βοηθήσει να ενταχθεί το παιδί σε ένα ομαδικό παιχνίδι, για παράδειγμα το κρυφτό.
Συναισθηματική αποφόρτιση. Από μόνος του ένας σκύλος λειτουργεί αποφορτιστικά σε έναν στρεσαρισμένο άνθρωπο και μόνο από το χάιδεμα του. Πόσο μάλλον σε ένα παιδί στο φάσμα που είναι πιο συχνές οι συναισθηματικές φορτίσεις.
-Μπορεί ο σκύλος βοηθός να βοηθήσει ένα αυτιστικό παιδί με τον ύπνο του;
Έχει παρατηρηθεί πως όταν σκύλος και παιδί κοιμούνται μαζί βελτιώνεται η ποιότητα ύπνου και σε βάθος χρόνου παιδιά με διακοπτόμενο ύπνο, βελτίωσαν ή και εξάλειψαν το πρόβλημα αυτό. Ο σκύλος μειώνει το άγχος, τον θυμό και τα αρνητικά συναισθήματα του παιδιού προσφέροντας αγάπη, ηρεμία, ασφάλεια και χαλάρωση.
-Πού μπορεί να πάει ένα αυτιστικό παιδί με τον σκύλο-βοηθό του;
Οι Σκύλοι Βοηθοί έχουν πρόσβαση ΠΑΝΤΟΥ. Βάσει της σχετικής νομοθεσίας ένας σκύλος βοηθός για άνθρωπο με αναπηρία έχει πρόσβαση σε όλους τους χώρους που επιτρέπεται να εισέλθει κάθε πολίτης. Μπορείτε να βρείτε όλα τα αποσπάσματα από τη σχετική νομοθεσία στο site μας.
-Τι ευθύνες έχει η οικογένεια του αυτιστικού παιδιού που θα έχει ένα σκύλο βοηθό;
Οι Σκύλοι Βοηθοί Ελλάδας εκπαιδεύουν και παρέχουν εντελώς ΔΩΡΕΑΝ σκύλους βοηθούς για ανθρώπους με αναπηρία. Ο σκύλος δίνεται με χρησιδάνειο στον ωφελούμενο για το διάστημα που θα εργαστεί μαζί τους, μέχρι την ηλικία περίπου των 10 ετών. Δεν υπάρχει καμία οικονομική υποχρέωση της οικογένειας του ωφελούμενου προς τον οργανισμό μας. Η οικογένεια έχει την ευθύνη να φροντίζει για την ευζωία του σκύλου βοηθού και να καλύπτει τις ανάγκες του βιολογικές και συναισθηματικές. Πρέπει να φροντίζει για τη σωστή διατροφή του, τον καλλωπισμό και την κτηνιατρική του κάλυψη. Η ξεκούραση του και η εκτόνωσή του είναι το ίδιο σημαντική, ένας σκύλος για να είναι υγιής χρειάζεται περίπου 12-14 ώρες ύπνου ημερησίως, όπως και επαρκή εκτόνωση μέσω παιχνιδιού και βόλτας. Αυτές είναι οι μοναδικές ευθύνες της οικογένειας που θα πρέπει να αναλάβει αποκτώντας έναν σκύλο βοηθό από τον οργανισμό μας.